अचानक एखादा
मोठा खर्च समोर येतो, वैद्यकीय उपचार, घरातील दुरुस्ती, शिक्षणाची फी किंवा एखादी
तातडीची आर्थिक गरज. बचत फार कमी असते आणि अशा वेळी पर्सनल लोन हा तुलनेने सोपा
पर्याय वाटतो. पण लोनसाठी अर्ज केल्यानंतर एक गोष्ट अडचण बनू शकते,कमी CIBIL
स्कोअर.
“माझा CIBIL
स्कोअर कमी आहे,
तरी मला पर्सनल
लोन मिळू शकतो का?” हा प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो.
याचे उत्तर सरळ हो किंवा नाही असे नाही. कमी CIBIL स्कोअरमुळे लोन मिळणे कठीण होऊ शकते, पण काही परिस्थितींमध्ये इतर आर्थिक निकष मजबूत असतील तर कर्ज मिळण्याची शक्यता असते. त्यामुळे केवळ स्कोअर पाहून निराश होण्यापेक्षा आपली संपूर्ण आर्थिक स्थिती समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
CIBIL स्कोअर म्हणजे नेमके काय?
CIBIL स्कोअर हा तुमच्या क्रेडिट विश्वाचा तीन अंकी आकडा आहे.
साधारणपणे तो 300 ते 900 या श्रेणीत
असतो. तुम्ही पूर्वी घेतलेली कर्जे, क्रेडिट कार्डची बिले वेळेवर भरली आहेत का,
कर्जाची थकबाकी
किती आहे आणि क्रेडिटचा वापर कसा केला आहे, अशा अनेक बाबी तुमच्या
क्रेडिट प्रोफाइलवर परिणाम करतात.
सामान्यतः 750 किंवा त्यापेक्षा जास्त CIBIL स्कोअर कर्जदात्यांच्या
दृष्टीने चांगला मानला जातो. मात्र, हा एकमेव निकष नाही. एखाद्या व्यक्तीचा स्कोअर
यापेक्षा कमी असला तरी तिचे उत्पन्न, नोकरीतील स्थैर्य आणि विद्यमान कर्जाची स्थिती
समाधानकारक असल्यास काही कर्जदाते अर्जाचा विचार करू शकतात.
म्हणूनच “कमी CIBIL म्हणजे पर्सनल लोन मिळणारच नाही” असे गृहीत धरणे योग्य ठरणार नाही.
कमी CIBIL स्कोअर असताना पर्सनल लोन मिळू शकते का?
हो, काही
प्रकरणांमध्ये शक्यता असते. मात्र त्यासाठी कर्जदाते अधिक जोखीम मानू शकतात.
त्याचा परिणाम व्याजदर, मंजूर होणारी रक्कम,
परतफेडीचा
कालावधी किंवा इतर अटींवर होऊ शकतो.
उदाहरणार्थ,
समजा तुमचा CIBIL
स्कोअर
अपेक्षेपेक्षा कमी आहे; पण तुमचे मासिक उत्पन्न नियमित आहे, नोकरी स्थिर आहे आणि सध्या
तुमच्यावर फार मोठ्या कर्जाची जबाबदारी नाही. अशा वेळी कर्जदाता तुमच्या संपूर्ण
प्रोफाइलचा विचार करू शकतो.
याउलट, कमी स्कोअरसोबत अनेक कर्जांची थकबाकी, वारंवार उशिरा झालेली परतफेड किंवा उत्पन्नाच्या तुलनेत मोठी EMI असेल, तर अर्ज अधिक कठीण होऊ शकतो.
CIBIL स्कोअर कमी असल्यास पर्सनल लोन मिळवण्यासाठी काय करावे?
1. आधी तुमचा CIBIL रिपोर्ट तपासा
सर्वप्रथम
तुमचा क्रेडिट रिपोर्ट पाहा. कमी स्कोअरचे कारण काय आहे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे
आहे.
कधीकधी
रिपोर्टमध्ये चुकीची माहिती, बंद केलेले कर्ज अद्याप सक्रिय दिसणे किंवा चुकीची थकबाकी
नोंद असू शकते. अशी त्रुटी आढळल्यास ती दुरुस्त करण्यासाठी संबंधित क्रेडिट ब्युरो
किंवा कर्जदात्याशी संपर्क साधता येतो.
कारण माहितीच चुकीची असेल, तर नवीन लोन घेण्यापूर्वी ती दुरुस्त करणे हा अधिक शहाणपणाचा मार्ग ठरू शकतो.
2. तुमचे उत्पन्न आणि नोकरीचे स्थैर्य दाखवा
कमी CIBIL
स्कोअर असला
तरी नियमित उत्पन्न तुमच्या अर्जाला आधार देऊ शकते.
पगारदार
व्यक्तीसाठी पगाराची स्लिप, बँक स्टेटमेंट आणि रोजगाराचा कालावधी यांसारखी कागदपत्रे
महत्त्वाची ठरू शकतात. स्वयंरोजगार करणाऱ्या व्यक्तीसाठी उत्पन्नाचे पुरावे,
बँक व्यवहार
आणि आवश्यक आर्थिक कागदपत्रे विचारात घेतली जाऊ शकतात.
कर्जदात्याला एक गोष्ट स्पष्ट हवी असते—तुम्ही घेतलेली EMI नियमितपणे फेडू शकता का?
3. कमी लोन रकमेचा विचार करा
तुमची गरज मोठी
असली तरी शक्य असल्यास आवश्यक तेवढेच कर्ज घेण्याचा विचार करा.
उदाहरणार्थ,
₹5 लाखांची गरज
नसताना ₹10 लाखांचे कर्ज
घेण्याचा प्रयत्न केल्यास तुमच्या उत्पन्नाच्या तुलनेत कर्जाचा भार वाढू शकतो. कमी
रक्कम घेतल्यास EMI तुलनेने व्यवस्थापित करणे सोपे होऊ शकते.
यामुळे कर्ज मंजुरीची शक्यता वाढेलच असे निश्चित नाही; मात्र तुमची परतफेड करण्याची क्षमता अधिक वास्तववादी दिसू शकते.
4. कर्जासाठी अर्ज करण्यापूर्वी विद्यमान कर्जाचा भार तपासा
तुमच्याकडे
आधीच कार लोन, होम लोन किंवा अनेक क्रेडिट कार्डच्या EMI असल्यास नवीन
पर्सनल लोनची EMI तुमच्या आर्थिक क्षमतेवर अतिरिक्त दबाव आणू शकते.
म्हणून अर्ज
करण्यापूर्वी तुमच्या Debt-to-Income Ratio म्हणजेच
उत्पन्नाच्या तुलनेत असलेल्या कर्जाच्या जबाबदारीचा विचार करा.
कमी CIBIL स्कोअरसोबत जास्त कर्जबोजा असेल तर कर्जदाता अधिक सावध भूमिका घेऊ शकतो.
5. Co-applicant किंवा Guarantor चा पर्याय तपासा
काही
परिस्थितींमध्ये मजबूत क्रेडिट प्रोफाइल असलेला Co-applicant अर्जाला आधार
देऊ शकतो. मात्र हे प्रत्येक बँक किंवा NBFC च्या धोरणावर अवलंबून असते.
Co-applicant जोडल्याने लोन मंजूर होईलच असे नाही. शिवाय, कर्जाची परतफेड करण्याची जबाबदारी आणि क्रेडिट प्रोफाइलवर होणारे परिणाम दोन्ही व्यक्तींनी समजून घेणे आवश्यक आहे.
6. एकाच वेळी अनेक ठिकाणी लोनसाठी अर्ज करू नका
लोन नाकारले
जाण्याच्या भीतीने अनेक बँका आणि NBFC कडे एकाच वेळी अर्ज करणे आकर्षक वाटू शकते. पण
वारंवार केलेल्या क्रेडिट चौकशा तुमच्या क्रेडिट प्रोफाइलवर परिणाम करू शकतात.
त्यामुळे आधी तुमची पात्रता तपासा आणि गरजेनुसार निवडक कर्जदात्यांकडेच अर्ज करणे अधिक योग्य ठरते.
7. जास्त व्याजदराचा धोका समजून घ्या
कमी CIBIL
स्कोअर
असलेल्या व्यक्तीला कर्ज मिळाले तरी व्याजदर चांगल्या क्रेडिट प्रोफाइल असलेल्या
ग्राहकापेक्षा जास्त असू शकतो.
इथे फक्त “लोन
मिळत आहे” एवढे पाहणे पुरेसे नाही. एकूण परतफेड किती होणार आहे?
EMI किती आहे?
Processing fee, Foreclosure किंवा इतर शुल्क काय आहेत? हे सर्व तपासा.
कमी स्कोअरमुळे मिळणारे महागडे कर्ज भविष्यातील आर्थिक अडचण आणखी वाढवू शकते.
CIBIL स्कोअर सुधारण्यासाठी काय करता येईल?
जर तुमची गरज
तातडीची नसेल, तर पर्सनल लोन घेण्यापूर्वी CIBIL स्कोअर सुधारण्याचा प्रयत्न
करणे फायदेशीर ठरू शकते.
यासाठी:
- सर्व EMI
आणि क्रेडिट कार्डची देयके वेळेवर भरा.
- क्रेडिट
कार्डची मर्यादा पूर्णपणे वापरणे टाळा.
- जुन्या
कर्जाची थकबाकी असल्यास ती नियोजनपूर्वक कमी करा.
- वारंवार
नवीन क्रेडिटसाठी अर्ज करू नका.
- तुमच्या
क्रेडिट रिपोर्टमध्ये चुकीची माहिती आहे का ते तपासा.
- तुमच्या
नावावर असलेली सर्व कर्जखाती आणि क्रेडिट कार्डची माहिती नियमितपणे तपासा.
हे उपाय केल्याने स्कोअर एका रात्रीत वाढणार नाही. क्रेडिट इतिहास सुधारण्यासाठी वेळ आणि सातत्य लागते.
कमी CIBIL स्कोअर असल्यास कोणते पर्याय उपलब्ध असू शकतात?
पर्सनल लोन हा
एकमेव पर्याय नाही.
जर तातडीची गरज
असेल तर परिस्थितीनुसार Secured loan, सोने तारण कर्ज
किंवा इतर उपलब्ध वित्तीय पर्यायांचा विचार केला जाऊ शकतो. अशा कर्जांमध्ये
कर्जदात्याचा धोका कमी करण्यासाठी काही प्रकारची Security असू शकते.
मात्र प्रत्येक
पर्यायाची किंमत, जोखीम आणि अटी वेगळ्या असतात. विशेषतः तारणावर घेतलेल्या
कर्जामध्ये परतफेड न झाल्यास तारण ठेवलेल्या मालमत्तेवर परिणाम होऊ शकतो.
म्हणून “कमी CIBIL आहे म्हणून कोणतेही लोन घ्यायचे” असा दृष्टिकोन न ठेवता, गरज, परतफेडीची क्षमता आणि एकूण खर्च यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.
Instant Personal Loan च्या जाहिरातींपासून सावध
रहा
कमी CIBIL
स्कोअर
असलेल्या व्यक्तींना “100% लोन मंजूर”, “CIBIL ची गरज नाही” किंवा “कागदपत्रांशिवाय त्वरित
कर्ज” अशा जाहिराती आकर्षक वाटू शकतात.
पण अशा ऑफरकडे सावधपणे पाहा. कर्ज घेण्यापूर्वी कर्जदाता अधिकृत आहे का, व्याजदर किती आहे, Processing fee आणि इतर शुल्क कोणते आहेत, तसेच करारातील अटी काय आहेत हे तपासा.
लोन मिळणे महत्त्वाचे आहेच; पण ते कोणत्या किंमतीवर मिळत आहे हे त्याहून महत्त्वाचे आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
600 किंवा 650 CIBIL स्कोअर असल्यास पर्सनल लोन
मिळू शकते का?
शक्यता नाकारता
येत नाही, पण मंजुरी
निश्चित नसते. कर्जदाता तुमचे उत्पन्न, रोजगार, विद्यमान कर्जे, परतफेडीचा इतिहास आणि इतर
पात्रता निकष पाहू शकतो.
CIBIL स्कोअर कमी असल्यास व्याजदर जास्त असतो का?
अनेकदा कमी
क्रेडिट स्कोअरमुळे कर्जदात्याला अधिक जोखीम वाटू शकते आणि त्यामुळे तुलनेने जास्त
व्याजदर लागू होऊ शकतो. मात्र प्रत्यक्ष दर प्रत्येक कर्जदाता आणि ग्राहकाच्या
प्रोफाइलनुसार बदलतो.
CIBIL स्कोअर किती असावा?
साधारणपणे 750
किंवा
त्यापेक्षा जास्त स्कोअर चांगला मानला जातो. मात्र पर्सनल लोन मंजुरीसाठी केवळ CIBIL
स्कोअरच
निर्णायक नसतो.
CIBIL स्कोअर कमी असल्यास लोन घेणे योग्य आहे का?
याचे उत्तर
तुमच्या परिस्थितीवर अवलंबून आहे. जर खर्च अत्यावश्यक असेल आणि EMI सहज परवडत असेल,
तर उपलब्ध
पर्यायांचा विचार करता येतो. पण फक्त जुने कर्ज फेडण्यासाठी नवीन महागडे कर्ज घेणे
आर्थिकदृष्ट्या धोकादायक ठरू शकते.
शेवटी एक महत्त्वाची गोष्ट
CIBIL स्कोअर कमी असणे म्हणजे तुमच्यासाठी कर्जाचे सर्व दरवाजे
बंद झाले आहेत असे नाही. मात्र कमी स्कोअर हा
तुमच्या क्रेडिट इतिहासात काही समस्या असल्याचा संकेत असू शकतो. त्यामुळे केवळ लोन
मंजूर करून घेण्यावर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी, त्या कर्जाची EMI दीर्घकाळ
सहजपणे फेडता येईल का, याचा विचार करा.
तुमचा क्रेडिट
रिपोर्ट तपासा, चुकीची माहिती असल्यास दुरुस्ती करा, विद्यमान कर्जाचा भार समजून
घ्या आणि कर्जाच्या एकूण खर्चाची सखोल तपासणी करा. गरज तातडीची नसेल तर आधी CIBIL
स्कोअर
सुधारण्याचा प्रयत्न करणेही उपयोगी ठरू शकते.
शेवटी, चांगले कर्ज
तेच जे गरज भागवते आणि भविष्यातील आर्थिक नियोजन बिघडवत नाही.
